نازنين تر ز قدت در چمن ناز نرست        خوشتر از نقش تو در عالم تصوير نبود

پرونده اول:

پائولو كوئيلو از سارقان آثارش تشكر كرد. كوئيلو نويسنده 61 ساله برزيلي رمان كيمياگر، از سال گذشته در وبلاگ شخصي خود مطلب مي نويسد و آخرين رمان خود را نيز پيش از اين بر روي سايت خود قرارداده بود.كوئيلو فهرستي از سايتها و وبلاگهايي كه آثارش را به سرقت برده اند يا بدون اجازه از آن استفاده كرده اند روي وبلاگ خود قرار داده و از آنها تشكر كرده است. به گفته وي سرقت ادبي در دنياي مجازي اينترنت باعث فروش بيشتر آثارش شده است و عده بيشتري به سراغ رمانهايش رفته اند.(اصل خبر را در پيوندهاي روزانه ببينيد.)

توضيح: هرچند نظام مالكيت فكري و احترام به حقوق مترتب بر پديده هاي فكري در سطح جهاني مورد پذيرش و حمايت قرار گرفته است و بتدريج دامنه آن گسترده تر مي شود اما در عين حال مخالفاني جدي نيز دارد كه مباني اين نظام را سست مي دانند. از جمله دلايل مخالفان اين است كه اجراي مالكيت فكري موجب ميشود كشورهاي توسعه نيافته به راحتي به آثار علمي و پژوهشي كشورهاي توسعه يافته دست نيابند زيرا دريافت مجوز از پديد آورندگان آثار نياز به پرداخت مبالغي دارد كه در اكثر موارد اين كشورها قادر به پرداخت نيستند و به اين ترتيب همواره چندين پله از كشورهاي مزبور عقب مي مانند. براي توضيح كامل در اين مورد مي توانيد به ترجمه مقاله :مخالفت با مالكيت فكري تاليف برايان مارتين در فصلنامه تخصصي فقه و حقوق شماره ده مراجعه كنيد. در قسمتي از اين مقاله مي خوانيد:((اگر شما مقاله اي بنويسيد يا چيزي ابداع كنيد بدون انجام بسياري از كارهاي فكري و غيرفكري افراد قبلي ايجاد اين اثر ممكن نبود.كارهاي پيشين افرادي مثل معلمان و والدين شما و از جمله مولفان و مخترعان پيشين است كه زيربنا را براي اثر شما فراهم كرده اند. مساله اين است كه هر جز از كارهاي فكري همواره بر روي كارهاي پيشين بنا مي شود و بدون در نظر گرفتن كار بسياري از افراد گذشته ناممكن است. پيشينيان كه در توسعه ايده ها سهم داشتند اكنون وجود ندارند بنابراين مولفان امروزي نمي توانند از جهت قانوني مدعي تمام اعتبار و افتخار شوند...)) اگر تنبلي نكنيد اصل مقاله انگليسي را هم ميتوانيد در اينترنت بيابيد: Against Intellectual Property  by  Brian Martin           

پرونده دوم:

هنوز پير نشده ام كه بگويم پائولوكوئيلو تب دوران جواني ام بود، اما به هر حال از زماني كه اولين كتابش را خوانده ام حداقل ده سال ميگذرد! يادم هست اون سال ، سال تب پائولو كوئيلو بود و اصلا من هم سر همين تب بود كه كتاب كيمياگر را خواندم. عيدنوروز بود و يكي از خانمهاي فاميل از من كه دانشجو بودم پرسيد كتاب كيمياگر پائولوكوئيلو را خوندي؟ من هم گفتم نه! نگاه فوق العاده عاقل اندر سفيهي به من انداخت و گفت :تو ديگه چه دانشجوي بي كلاسي هستي! تمام فاميلهاي همسايه ما كه رشتي اند هم دماغشون رو عمل كرده اند و هم همه كتابهاي پائولوكوئيلو را خوانده اند!! (كاري به ربط اين دو با هم نداشته باشيد!آن موقع اوج دماغ عمل كردن و خواندن رمانهاي پائولو بود حالا چه توي رشت و چه توي بقيه شهرهاي ايران! لطفا رشتي ها هم عليه من اعتراض نامه صادر نكنند، عين جمله را گفتم كه حقوق مالكيت فكري اش را رعايت كنم!!) من هم كتاب كيمياگر را از خودش گرفتم و خواندم تا چند درجه از بي كلاسي ام كم شود! كتاب جالبي بود ، خيلي جالب اما باعث نشد بقيه كتابهاي پائولو را بخوانم يعني نه وقت داشتم ونه كتابهايش را! همان سال نمايشگاه كتاب ، غرفه فروش كتابهاي پائولو كوئيلو نشر كاروان غوغا بود، همه فكر مي كردند اگر سري كاملش را نداشته باشند آسمان بر زمين مي آيد! از آن غرفه چيزي كه نصيب ما شد پوستر مجاني پائولو بود كه ما هم براي افزايش كلاس آن را به ديوار كتابخونه مون زده بوديم. دوستانم كه براي اولين بار بعد از ازدواجم به خانه ما آمده بودند فكر كرده بودند عكس پدرشوهرم است! البته پدرشوهرم تقريبا از همه مردهاي فاميل خوش تيپ تر است اما ربطي هم نداره كه كسي عكس پدرشوهرش را به كتابخونه اش بزند! آي كيو را داشته باشيد!

نتيجه اخلاقي: پيدا نكنيد(!) رابطه دماغ،رشت، پائولوكوئيلو، پدرشوهر و بي كلاسي را !!!

پرونده سوم:

قابل توجه اونهايي كه گفتند چه ربطي داره: قرار نيست شعرهاي حافظ اول هر صفحه ربطي به مطالب خود صفحه داشته باشد. شما ميتوانيد هر ربطي خواستيد بدهيد!

آن کیست کز روی کرم با ما وفاداری کند    برجای بدکاری چو من یکدم نکوکاری کند

پرونده اول:

استاد منوچهر احترامی مولف كتابهاي حسني و حدود پنجاه عنوان كتاب شعر كودكان است كه شانزده عنوان آن دائما تجديد چاپ مي شود. سالها اين كتابها با نام مستعار پورنگ چاپ مي شد. در حال حاضر در بازار حدود چهارصد عنوان كتاب حسني چاپ شده است كه با آنچه استاد احترامي نوشته كاملا متفاوت است و در واقع كتابهاي اصلي حسني را براحتي نميتوان پيدا كرد! حتي خود استاد در گفتگو با سایت رادیو زمانه مي گويد: الان يك كتاب حسني هم ندارم ! وچون از حفظ نيستم بنابراين خودم هم از حسني محروم هستم. اين كتاب سالهاست كه بدون مجوزاستاد تجديدچاپ و توزيع مي شود وزماني يك ناشر بيش از چهل بار آن را تجديد چاپ كرده است

.

توضيح:از مهمترين حقوق يك مولف حق چاپ و انتشار اثر و همچنين توزيع آن است كه تنها با مجوز و رضايت خود مولف است كه ديگران هم مي توانند آن را تجديد چاپ و توزيع كنند. عدم تغيير اثر بدون مجوز مولف از حقوق معنوي صاحب اثر است كه الي الابد يعني حتي هزاران سال بعد از وفات مولف هم بايد رعايت گردد. البته در مورد حقوق مادي اثر مثل حق چاپ و پخش اثر محدوديت وجود دارد مثلا در قانون كنوني ايران لازم است اين حقوق در زمان حيات مولف و تا سي سال پس از فوت وي رعايت گردد، به اين صورت كه بعد از فوت مولف هر استفاده اي از اثر بايد با اجازه وراث مولف صورت گيرد. بگذريم كه در بسياري موارد حقوق مولف در همان زمان حيات وي هم رعايت نمي شود. لازمه حفظ اين حقوق اين است كه مولف در تنظيم قرارداد نشر اثر خود با ناشر دقت كافي بكند و در مورد مسائلي مثل حق تجديد چاپ و توزيع اثربه صراحت تصميم گيري شود. بعلاوه مولف بايد با اطلاع از هرنوع نقض حقوق خود سريعا قضيه را پيگيري كند تا بعدا با كلاف سردرگمي از انواع متخلفين روبرو نشود كه معلوم نباشد اولين بار چه كسي تخلف كرده است. در قانون ايران مجازات افرادي كه بدون مجوز اثر ديگري را نشر، پخش يا عرضه مي كنند، حبس تاديبي شش ماه تا سه سال است واگر بدون مجوز مولف اثر وي را تغييردهند يا تحريف كنند به حبس سه ماه تا يك سال محكوم خواهند شد. البته به نظر من حتي در مورد كساني هم كه با استفاده بدون اجازه ، از شهرت كتابهاي مذكور استفاده كرده و نام آن را روي كتابهاي خود قرار داده اند تا فروش بيشتري كند ، مي توان اقامه دعوا كرد و خسارت گرفت.

نتيجه اخلاقي: آخه استاد عزيز مگه ميشه يه شاعر يا نويسنده حتي يك جلد هم از كتابهاي خودش را نداشته باشه ؟! به هر حال من هم هر چي تو نمايشگاه كتاب گشتم تا كتابهاي اصلي حسني را پيدا كنم نشد. انگار از صحنه روزگار، زبانم لال محو شده اند.كتابهاي حسني اصلي رادر هر نقطه ايران خريداريم!!

پرونده دوم:

چند سال پيش يكي از اقوام مبلغ زيادي پول از يك تاجر محترم تهراني قرض گرفته بود تا بعد از يك سال پس بدهد. از بخت بد تاجرخان فوت كرد و يك دفعه سروكله سه دسته زن و بچه ايشان پيدا شد كه هيچ كدام هم از وجود ديگري خبر نداشتند!

كار همسرم طوريه كه دائم الماموريته! دوستم ميگه خوش خيال ،چه نشسته اي كه چند سال ديگه مي بيني شوهرت تو هر كدوم از شهرهاي ايران يك زن وچند تا بجه براي خودش تدارك ديده!

دوستم به شدت در اشتباهه! مردهاي اين دوره به راحتي دم به تله نمي دهند چون مي دانند مرد دوزنه بايد بره كارتون خواب بشه!قبلا مردها با انواع و اقسام انگيزه ها ميرفتند زن جديد مي گرفتند. يك راننده تاكسي فداكار تعريف ميكرد كه چندسال بعد از ازدواج اولش فقط به خاطر رضاي خدا! رفته و با زن يك شهيدازدواج كرده است اما وقتي فهميده بعد از ازدواج،بنياد شهيد حقوق اين زن را قطع ميكند رفته بود آنجا بست نشسته بود كه اگر حقوقش قطع بشه من طلاقش ميدهم حتي اگر منو تا آخر عمر زندان كنيد!آنها هم به خاطر آن زن بيچاره قبول كرده بودند. چقدر بعضيها فداكارند! كي بيايد اين همه فداكاري را جمع كند؟ ولي پسرها و مردهاي اين دوره آنقدر زرنگ شده اند كه حتي زير بار يك ازدواج هم نمي روند تا چه رسد چندتا،البته گاهي هم زرنگتر از آنها هم پيدا مي شود.همكلاسي داشتم كه بعداز چهارسال ازدواج از شوهرش جدا شد. همين چند وقت پيش با كلك هاي ويژه اي گواهي دوشيزگي هم گرفت و بعد از تعويض شناسنامه ، نامزد كرد.البته چون آن كلك ويژه به گفته دكترش يكماه بيشتر دوام نداشت ، جناب داماد همان روزهاي اول عقد،  تاج پادشاهي را بر سر نهاد! داماد بي خبر از همه جا فكر مي كند چه دختر گاگول يا همسر مطيعي نصيبش شده است ، غافل از آنكه چه كلاهي برسر كچلش رفته است!  به هر حال رسما هيچ نوع زرنگي در اين زمينه را داراي عاقبت خوشي نميدانم و اصلا اين را زرنگي نميدانم. من كه به جناب همسر اطمينان كامل دارم وبعيد مي دانم هوس تجديد فراش به سر مباركشان حتي خطور كند!!

نتيجه اخلاقي: دست بالاي دست بسيار است   در جهان فیل مست بسیار است....